جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی ّ دوره ابتدایی از نظر صاحبنظران

کاربرد واقعی و رایج فناوری اطالعات و ارتباطات به صورت یک رسانه، بسیار نادر است زیرا در این شیوه، شالوده و ساختار یادگیری تغییر خواهد کرد و این تغییر ارتباط مستقیمی با تغییر نقش معلم و دانشآموز و تحوالت ساختار محتوا دارد. ج(فناوری اطالعات و ارتباطات به عنوان ابزار در این شیوه فناوری اطالعات و ارتباطات، در سازمان و مدیریت نظام نظارتی دانشآموز محور به کار میرود. در این مورد فاوا، فرایند یادگیری را تشکیل نمیxad دهد بلکه استفاده از آن در کالس درس یا مدرسه مورد حمایت دست اندرکاران نظام تعلیم و تربیت قرار میxad گیرد. استفاده از فاوا به عنوان ابزار، معلم و دانشآموز را قادر میسازد تا کارکرد مؤثرتری داشته باشند و اطالعات را به طور واضح و مشخص ارائه دهند؛ به عنوان مثال استفاده از واژهپرداز، جهت ایجاد یک داستان یا جستجو در وب برای یافتن اطالعات خاص و استفاده از فاوا به عنوان منبعی برای یادگیری، آموزش و یادگیری را در برنامه درسی تقویت و حمایت میxad کند. ،2003 ،ترجمه فضلی خانی و فتحینژاد،1384) 1 )الولس در این تحقیق رویکرد دوم و سوم که در چهار عنصر برنامه درسی مورد بررسی قرارگرفته، مدنظر بوده است. این رویكردها در تعیین اهداف و انتخاب محتوای برنامه درسی به عنوان ابزار و در روشهای یاددهی، یادگیری و فرایند ارزشیابی هم به عنوان ابزار و هم به مثابه رسانهای برای ارتقای فرایند یادگیری در نظر گرفته شده است. کارکردهای فناوری اطالعات فناوری اطالعات و ارتباطات دارای ماهیت و قابلیتهای ویژهای است و در عرصه آموزش، )2003،ص7 )این موارد را ذکر 3 2 و نیکای سینگ وود کارکردهای خاصی دارد ؛ جان ویلیامز کردهاند: ارتباط با سایر مکانها، افراد و موضوعات را فراهم میxad کند. پرسیدن سؤاالت و شکل دادن یا تعدیل افکار و عقاید را تسهیل مینماید. دسترسی به منابع ثانوی اطالعات با وسعت و عمق بیشتر را فراهم میxad کند. Loveless ــ1 Williams John ــ٢ Easingwood Nick ــ٣ ir.SID.www SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 41 ارتباط از طریق ارتقاء نشریهxad های دیداری و شنیداری توسعه مییابد. گردآوری، ذخیره سازی و دستکاری دادهxad ها و اطالعات را فراهم مینماید. موجب تحلیل دادهxad ها و اطالعات با اثربخشی باال میشود. 3 دیدگاهxad های علمی را فراهم مینماید. 2 ،و مدلسازی 1 ،ظاهرسازی سادهxad سازی ارتباط مؤثرتری بین نتایج و یافتهxad های نظری یا تجربی برقرار میxad کند. 4...؟یا چه میشود اگر؟ و دیگر سؤاالت مربوط به آزمایش و پرسیدن ”چه چیزی اگر تجربه را حمایت میxad کند. توسعه حرفهای معلمان را در کنار یادگیری دانشxad آموزان حمایت میxad کند. ویژگیxad های برنامه درسی مبتنی بر فناوری اطالعات و ارتباطات تلفیق فناوری اطالعات و ارتباطات با برنامه درسی به برنامهxad ریزان کمک میxad کند تا فعالیتxad های یادگیری متنوعی را در طرح برنامه درسی بگنجانند و دانشxad آموزان نیز با شرکت در آنها به نتایج یادگیری متنوعی دست یابند. با دسترسی به فناوری میتوان امكان فعالیتxad های گوناگونی مثل: تمرین، انجام تحقیق، بحث برروی خط)آنالین( و مانند آنها را در برنامه درسی فراهم کرد تا دانشxad آموزان با انجام آن فعالیتxad ها یادگیری خود را عمیقxad تر سازند. استفاده از فناوری اطالعات و ارتباطات به بسترسازی مناسب فرهنگی، علمی و توسعه مهارتxad ها و بالندگی معلمان نیاز دارد. به عبارت دیگر، پیش شرط بهرهxad گیری از فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی این است که معلمان از فنون بهرهxad گیری از چنین پدیدهxad ای آگاهی یابند. پس میتوان گفت اگر بسترسازی مناسب صورت نگیرد یا به طور ناقص انجام شود، نمیتوان امید داشت که فناوریxad های جدید موجب تحول در برنامه درسی و به طور کل فرایند آموزش شود بلکه ممکن است صدماتی را همچون ایجاد فاصله هر چه بیشتر میان معلمان و دانشxad آموزان به وجود آورد. Simplification ــ١ Simulation ــ٢ Modelling ــ٣ ?... if Whatــ4 ir.SID.www SID of Archive 42 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ نگاهی به مدارس ابتدایی در آینده کودکانی که امروز وارد مدارس ابتدایی میشوند اگر به طور طبیعی عمر کنند به طور یقین چند دهه در هزاره سوم زندگی خواهند کرد لذا نیازها و مقتضیات آنها با زمان حال تفاوت زیادی خواهند داشت. برای ارزیابی این نیازها تغییراتی در مدارس ابتدایی به وقوع خواهد پیوست که تقیپور ظهیر)1386)آنها را چنین بیان کرده است: ١ـــ بزرگتر شدن مدارس و ارائه بیشتر خدمات مناسب مدارس، بودجه مورد نیازخود را برحسب تعداد دانشxad آموزان دریافت میxad كنند لذا مدارس کوچک، منابع مالی و هزینه سرانه کمتری خواهند داشت. از همین رو، مدارس ابتدایی بزرگتری بهوجود خواهد آمد تا خدمات مناسبی از قبیل استفاده از راهنمایان آموزشی، خدمات بهداشتی، خدمات مشاوره، برنامهxad های ویژه برای کودکان استثنایی، کتابخانه مرکزی با کتابدار با صالحیت و مدیر مجرب و تمام وقت ارائه شود. ٢ـــ متعادل شدن برنامه درسی و توجه به همه مسائل و مشکالت زندگی روزمره تغییرات جمعیتی، تأثیر ماشینی شدن، توسعه ارتباطات، افزایش وابستگی مردم به یکدیگر در سراسرجهان و انقالب بیولوژیکی، همه با توجه به ارتباط آنها با موقعیت و اهمیت روابط انسانی، جایگاه ویژهای را در برنامه درسی ابتدایی خواهند داشت. 3ـــ افزایش توان علمی و حرفهای معلمان معلمان به دلیل گسترده شدن منابع یادگیری و تغییر نقش آنها از منبع ارائه دهنده اطالعات به راهنمای یادگیرندگان، باید اطالعات و مهارت قابل قبولی درباره آموزش و پرورش عمومی، اطالعات و مهارت حرفهای توأم با صالحیت اخالقی و شایستگی معلمی داشته باشند. لذا در آینده از تعداد معلمانی که دارای تحصیالت متوسطه هستند کاسته و بر تعداد معلمان با تحصیالت کارشناسی، کارشناسی ارشد، و باالتر افزوده خواهد شد. و این معلمان، مهارت کافی برای استفاده از وسایل آموزش الکترونیکی، وسایل کمک آموزشی و سایر وسایل پیشرفته صوتی و تصویری را خواهند داشت. 4ـــ تغییر شکل ساختمان و اتاقهای مدارس ابتدایی به دلیل استفاده از فناوریxad های نوین و ابزارهای الکترونیکی پیشرفته نوآوریهای آموزشی مانند تدریس گروهی، تدریس مجازی، استفاده از وسایل آموزشی ir.SID.www SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 43 الکترونیک مثل پاورپوینت، لب تاپ و سایر ابزارهای الکترونیکی پیشرفته، اتاقxad های متعددی را با شکل و معماری خاص همراه با فضاهای فیزیکی طلب خواهند کرد. پیشینه تحقیق در ادامه، چند نمونه از پژوهشxad های انجام شده در زمینه موضوع تحقیق ارائه میxad گردد: * فتحی واجارگاه)1383 )در تحقیقی نتیجهگیری میxad کند که معلمان میتوانند در قلمروهای مختلف مشارکت داشته باشند که مهمترین آنها ارائه پیشنهادات برای اصالح برنامه درسی مصوب و سازگاری و تغییرات محدود در برنامهxad های درسی و انتخاب برنامه و کتاب مناسب از بین برنامهxad ها و کتب مختلف پیشنهادی است. * حاجی قاسمی)1385 )در تحقیقی به نتایج زیر دست یافته است: 1 .توجه و تأکید بر فاوا باعث میشود رویکرد برنامه درسی از رویکرد تك رشتهای به رویکرد تلفیقی، رشدگرا و شناختی) فرادیدگاه پژوهش/تصمیمگیری( تغییر یابد. 2 .توجه به فاوا تغییری در اهداف کالن برنامه درسی ایجاد نمیxad کند اما اهداف جزئی برنامه درسی در طیفی وسیعتر مورد توجه قرار گیرد. 3 .توجه به فاوا باعث میشود محتواهای متفاوتی برای یک موضوع درسی تولید شود. ٤ .توجه به فاوا استفاده از انواع ارزشیابیها را ممکن میxad سازد. ٥ .توجه به فاوا موجب میشود یادگیری انفرادی، آموزش شبکهای، تولید محتواهایی مثل آزمایشگاههای مجازی و استفاده از روشهای فعال تدریس مدنظر قرار بگیرد. * خسروانی)1386)در پژوهش خود به این نتیجه رسیده است که با 95درصد اطمینان؛ بین آشنایی کودکان با رایانهxad های شخصی در دوره پیش از دبستان با پیشرفت تحصیلی دانشxad آموزان سال اول ابتدایی ارتباط معناداری وجود دارد. * امام جمعه کاشان ومالیینژاد )1385)در تحقیقی به بررسی تطبیقی فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی چند کشور جهان و ارایه الگویی برای ایران پرداختهاند. با توجه به مقایسه انجام شده میان کشورها و شباهتxad ها و تفاوتxad های موجود میتوان نتیجه گرفت که همه کشورها بنا به دالیل اقتصادی، اجتماعی، علمی، فرهنگی، و سیاسی به تلفیق ir.SID.www SID of Archive 44 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی و کالس درس توجه خاصی داشتهxad اند. * پروژههایی توسط هولزبرگ،کارولاس.)1997 )بر دو گروه انجام گرفت. گروه اول برای ساخت چندرسانهای از رایانه استفاده میکردند. و گروه دیگر بدون رایانه آموزش میxad دیدند. در کالسxad های پروژه چند رسانهای ، دانشxad آموزان خیلی بیشتر از کالسهای گروه گواه )گروه دوم( در ساخت تولیدات و کار در گروهxad های کوچک درگیر شده بودند و به صورت گروهxad های فعال مشارکتی، در ساخت چند رسانهای ها شرکت داشتند. )عطاران،حسینی نژاد و کرمی،1383) 1( 1999 )در تحقیقی چنین ذکر میxad کند: * ویالنوا 1 .آموزش جدای از محدودیتxad های جغرافیایی قابل انتقال و دسترسی در همه جا میباشد. 2 .آموزش از وابستگی به کاغذ جدا شده و منابع چند رسانهای را در اختیار یادگیرندگان قرار میxad دهد. 3 .هرکس برحسب تفاوتxad های فردی، سطح شناختی، و سرعت یادگیری خود میتواند بیاموزد. 4 .منابع برخط و قابل دسترس به طور مرتب در دسترس یادگیرنده است. 5 .یادگیری مادام العمر تضمین میشود و همه افراد فرصت یادگیری را پیدا میxad کنند. 6 .با توجه به نیازهای جامعه اطالعاتی، افرادی تحصیل کرده را تربیت میxad کند. )2005 )بیان میxad کند که : معلمین اعتقاد دارند فاوا به کاهش 2 * سل وود و پینکینگ تون ساعات کاری آنها کمک شایانی کرده و آنها را کاراتر و خالقتر ساخته است. )2007)در تحقیقی نشان داد که محتوا، تعادل و پشتیبانی و وجه مشترک برنامه، 3 * مک کنی آن را به شکل یک ابزاری ترکیب میxad کند که معتبر بودن و قابل استفاده بودن آن مورد قبول کاربران و کارشناسان میباشد. همچنین نتایج دیگر نشان داد که این برنامه، ظرفیت و پتانسیل آن را دارد که کاربران درحین اینکه دانش مربوط به طرح را تولید میxad کنند، موادی با کیفیت خوب خلق کنند. ً بستگی به این دارد که این برنامه چگونه اجرا شود. البته این پتانسیل عمدتا بیان مسئله در طراحی و تدوین برنامه درسی از اطالعات و دریافتxad های علمی ناشی از مطالعه مبناها و Villanueneca ــ1 selwood and Pinkington ــ٢ ir.SID.www key Mc ــ٣ SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 45 ریشهxad های برنامه درسی استفاده میشود. به هر میزان این اطالعات کافی و مطمئن باشند به همان ً اندازه اعتبار برنامه درسی بیشتر خواهد بود. در این مطالعات مبنایی، معموال چند سؤال اساسی قابل طرح است : چه نسبتی بین زندگی اجتماعی و برنامه درسی وجود دارد؟ برای پاسخ به این سؤال باید آرمانxad ها، ضرورتxad ها، نیازها و مسائل اجتماعی شناسایی شده و در اجزا و عناصر گوناگون برنامه به عنوان یکی از عوامل و منابع اثرگذار، در برنامه درسی لحاظ شود. ماهیت یادگیرنده چه رابطهای با عناصر برنامه درسی دارد؟ در بررسی این سؤال ارتباط مناسب بین توانایی ذهنی و عالیق او با اهداف و محتوای برنامه برقرار میxad گردد. مشابه این بررسی را میتوان در مورد سایر عوامل و منابع اثرگذار در برنامه درسی انجام داد. با ظهور فناوریxad های نوین در تعلیم و تربیت و برنامهxad ریزی درسی، سؤاالت دیگری در ارتباط با عوامل مؤثر در طراحی برنامه درسی برای اهل نظر و اندیشه مطرح است. فناوری اطالعات و ارتباطات که سیمای زندگی اجتماعی را به طور عام و فعالیتxad های تربیتی را به طور خاص تحت تأثیر قرار داده، به یکی از واقعیتxad های نهادینه شده حیات بشری تبدیل شده است. بدیهی است که برنامهxad ریزی درسی به عنوان فرایند تدوین عناصر و مؤلفهxad های گوناگون یادگیری نمیتواند خود را از این تأثیر وسیع فناوری دور نگه دارد. در همه مراحل تصمیمxad گیری باید این سؤال را پرسید که کاربرد فناوری اطالعات در هریک از عناصر برنامه درسی چیست و چگونه میتوان برای بهرهxad مندی صحیح از فناوری تصمیمxad گیری کرد. به نظر نگارنده چنانچه رابطه و کاربرد فناوری اطالعات با برنامه درسی را به نحو مطلوب و به شیوه علمی طراحی نکنیم، این واقعیت خود را به برنامهxad های درسی تحمیل خواهد کرد و ممکن است تعادل برنامه را برهم زند. در این که استفاده از فناوری کامالً ضروری است شكی نیست ولی در مورد نحوه کاربرد آن در برنامهxad های درسی باید اندیشید و راهکارهای صحیح را تدوین نمود. بر اساس این تحقیق، این سؤال اساسی برای پژوهشگر مطرح میشود که فناوری اطالعات و ارتباطات چه جایگاه و کاربردی در برنامهxad های درسی دوره ابتدایی دارد؟ علت انتخاب دوره ابتدایی در این مطالعه، حساسیت و اساسی بودن این دوره است. بنیادیترین مهارتxad ها و نگرشxad ها در دوره ابتدایی در یادگیرنده شکل میxad گیرد؛ در صورتی كه چگونگی کاربرد فناوری در برنامه درسی دوره ابتدایی نهادینه شود، میتوان رابطه مؤثر و سازندهتری بین برنامهxad ها و روشهای نوین برقرار نمود. ir.SID.www SID of Archive 46 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ سؤاالت پژوهش ١ــ فناوری اطالعات و ارتباطات، در تعیین اهداف برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ 2ــ فناوری اطالعات و ارتباطات، در انتخاب و تهیهی محتوای برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ 3ــ فناوری اطالعات و ارتباطات، در روشهای یاددهی و یادگیری برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ 4ــ فناوری اطالعات و ارتباطات، در فرایند ارزشیابی برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ روش شناسی پژوهش این پژوهش یک تحقیق کاربردی ــ توصیفی است که از نظر اجرا، پیمایشی)زمینهیابی( است و برای اجرای آن دو گروه جامعه آماری زیر برگزیده شده است: 1ــ معلمان دوره ابتدایی مدارس شهر تهران در سال تحصیلی87u200au200aــ 1386 :با روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهxad ای، نمونهای به حجم 120 نفر از پنج منطقه گوناگون شهر تهران به طریق زیر انتخاب گردید: ابتدا از شمال تهران منطقه 2 ،از جنوب منطقه 18 ،از شرق منطقه 8 ، از غرب منطقه 5 و از مرکز شهر منطقه 6 همگی به طور تصادفی انتخاب شدند سپس با مراجعه به واحد تحقیقات اداره آموزش و پرورش هریک از مناطق و با همکاری آنان چهار مدرسه پسرانه ابتدایی به صورت تصادفی انتخاب شد که از این مدارس 120 معلم به پرسشنامهxad ها پاسخ دادند. 2ــ صاحبنظران برنامهریزی درسی و تکنولوژی آموزشی: از صاحبنظران دانشگاهxad های عالمه طباطبایی، تربیت معلم، شهید بهشتی، تربیت مدرس، تربیت دبیر شهید رجایی، دانشگاه تهران و سازمان پژوهش و برنامهxad ریزی آموزشی به روش نمونهگیری در دسترس نمونهای به حجم 30 نفر انتخاب گردید. ابزار و روش گردآوری دادهxad ها: در این پژوهش ابزار اندازهxad گیری پرسشنامه، محقق ساختهای میxad باشد که شامل چهل سؤال)گویه( پنج گزینهای است که با طیف لیکرت تنظیم شده ir.SID.www SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 47 و در مقابل هر سؤال گزینهxad های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم قرار داده شده است. در این پرسشنامه گویهxad های )10ــ1 )پرسشنامه مربوط به جایگاه و کاربرد فاوا در تعیین اهداف، گویهxad های )20ــ11 )مربوط به جایگاه و کاربرد فاوا در انتخاب و تهیه محتوا، گویهxad های)30ــ21 ) مربوط به جایگاه و کاربرد فاوا در روشهای یاددهی و یادگیری وگویهxad های )40ــ31 ) مربوط به جایگاه و کاربرد فاوا در فرایند ارزشیابی برنامه درسی دوره ابتدایی میباشد. 2 ابزار اندازهxad گیری: 1 و روایی پایایی برای تعیین پایایی پرسشنامه تحقیق از روش محاسبه آلفای کرونباخ استفاده شده است و از آن جا که پرسشنامه، از چهار خرده آزمون تشکیل شده و جایگاه و کاربرد فاوا را در چهار بخش تعیین داده است، ضریب پایایی این چهار خرده آزمون به طور مستقل، به ترتیب برابر با 78/0 ، 68/0 اهداف، انتخاب و تهیه محتوا، روشهای یاددهی یادگیری و فرایند ارزشیابی مورد سنجش قرار ، 82/0 و 72/0 برآورد شده است. جهت تعیین روائی، از روش روائی محتوایی با راهنمایی اساتید محترم برنامه ریزی درسی و تکنولوژی آموزشی، استفاده شده است. یافتهxad ها: از آنجا که فراوانی کل افراد نمونه 150نفر میباشد و برای هر سؤال ده گویه در پرسشنامه در نظر گرفته شده بود لذا 1500 پاسخ برای هر سؤال دریافت گردیده که فراوانی و فراوانی درصدی هریک از گزینهxad ها در مجموع ده گویه، محاسبه گردیده و فراوانی درصدی آن ها در نمودار ارائه شده است؛ سپس با توجه به محتوای گویهxad های در نظر گرفته شده در پرسشنامه، نتایج استخراج و ارائه گردیده است. یافتهxad ها سؤال اول: فاوا در تعیین اهداف برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ نمودار ١ .فراوانی درصدی پاسخهای افراد نمونه در مورد سؤال اول Rilibility ــ ١ Validity ــ 2 2/30 1/40 8/22 8/0 1/6 ir.SID.www SID of Archive 48 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ در نمودار)1 )نشان داده شده است که 2/30 درصد از پاسخها مربوط به گزینه خیلی زیاد، 1/40 درصد گزینه زیاد، 8/22 درصد گزینه متوسط،1/6درصد گزینه کم و 8/0 درصد گزینه خیلی کم میباشد که بیشترین فراوانیها )3/70 درصد( مربوط به گزینهxad های زیاد و خیلی زیاد و کمترین فراوانیها )9/6 درصد( مربوط به گزینهxad های کم و خیلی کم است. سؤال دوم: فاوا در انتخاب و تهیه محتوای برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ نمودار 2 .فراوانی درصدی پاسخهای افراد نمونه آماری در مورد سؤال دوم در نمودار باال مشخص است که 87/39 درصد از پاسخ ها مربوط به گزینه خیلی زیاد، 93/39 درصد گزینه زیاد،4/16 درصد گزینه متوسط،93/2درصد گزینه کم و 87/0 درصد گزینه خیلی کم میباشد که بیشترین فراوانی ها )8/79 درصد( مربوط به گزینهxad های زیاد و خیلی زیاد و کمترین فراوانی ها )8/3 درصد( مربوط به گزینهxad های کم و خیلی کم است. سؤال سوم: فاوا در روشهای یاددهی ـ یادگیری برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ نمودار ٣ .فراوانی درصدی پاسخهای کل افراد نمونه آماری در مورد سؤال سوم در نمودار باال مشخص است که 6/33 درصد از پاسخها مربوط به گزینه خیلی زیاد، 9/41 درصد 93/39 87/39 4/16 87/0 93/2 9/41 6/33 7/19 8/0 4 ir.SID.www SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 49 گزینه زیاد،7/19 درصد گزینه متوسط 4 درصد گزینه کم و 8/0 درصد گزینه خیلی کم میباشد که بیشترین فراوانیها )5/75 درصد( مربوط به گزینهxad های زیاد و خیلی زیاد و کمترین فراوانی ها )8/4 درصد( مربوط به گزینهxad های کم و خیلی کم میباشد و نتایج زیر حاصل گردیده است: سؤال چهارم: فاوا در فرایند ارزشیابی برنامه درسی دوره ابتدایی چه جایگاه و کاربردی دارد؟ نمودار ٤ .فراوانی درصدی پاسخهای افراد نمونه آماری در مورد سؤال چهارم در نمودار باال مشخص است که 2/35 درصد از پاسخها مربوط به گزینه خیلی زیاد،4/41 درصد گزینه زیاد،6/18 درصد گزینه متوسط 9/3درصد گزینه کم و 9/0 درصد گزینه خیلی کم میباشد که بیشترین فراوانیها )6/76 درصد( مربوط به گزینهxad های زیاد و خیلی زیاد و کمترین فراوانیها )8/4 درصد( مربوط به گزینهxad های کم و خیلی کم است. بحث و نتیجهگیری یافتهxad های این تحقیق نشان داد که فاوا در هریک از عناصر اصلی برنامه درسی یعنی هدف، محتوا، روش و ارزشیابی کاربرد زیادی دارد و این موضوع از سوی صاحبنظران برنامهxad ریزی درسی و تکنولوژی آموزشی و معلمان مقطع ابتدایی مورد تأیید قرار گرفته است. اولین یافته تحقیق نشان داد که فاوا در تعیین اهداف برنامه درسی دوره ابتدایی جایگاه و کاربرد زیادی دارد که موارد کاربرد آن در تعیین اهداف متناسب با نیازهای یادگیرندگان، نیازهای جامعه، یافتهxad های روانشناسی یادگیری و همچنین نظر متخصصان موضوعات درسی است که به کمک آن میتوان اطالعات الزم را در مورد نیازهای افراد و جامعه به دست آورده ، تجزیه و تحلیل کرد تا نیازهای عمده مشخص گردد و بر طبق آنها اهداف تعیین شود. این نتیجه با نتیجه حاجی قاسمی )1385 )مبنی بر اینکه »توجه به فناوری اطالعات و ارتباطات، تغییری در اهداف کالن برنامه 4/41 2/35 6/15 5/0 9/3 ir.SID.www SID of Archive 50 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ درسی ایجاد نمیxad کند« مغایرت دارد که دلیل آن این است كه نتیجهxad گیری پژوهش حاضر مربوط به تعیین اهداف ــ و نه خود اهداف ــ است. دومین یافته تحقیق نشان داد که فاوا در انتخاب و تهیه محتوای برنامه درسی دوره ابتدایی جایگاه و کاربرد زیادی دارد به طوری که از فاوا میتوان در تهیه محتوای برنامه درسی معتبر، متناسب با دانش روز، نیازها و عالیق یادگیرندگان و نیازهای زندگی روزمره استفاده کرد. همچنین از کاربردهای دیگر فاوا در انتخاب محتوای برنامه درسی، تهیه محتواهای انعطافپذیر و متفاوت با استفاده از انواع جدولxad ها، شکلxad ها، نمودارها ، تکالیف و همچنین امکان برقراری ارتباط بین معلمان جهت بحث در مورد محتواهاست تا هر یک از یادگیرندگان مناسب با ویژگیهای فردی خود به یادگیری بپردازند. این نتیجه با یافتهxad های فتحی واجارگاه )1382 )حاجی قاسمی )1385 )و ویالنوا )1997 ) مطابقت دارد . از یافتهxad های دیگر تحقیق، این است که فاوا در روشهای یاددهی و یادگیری برنامه درسی دوره ابتدایی جایگاه و کاربرد زیادی دارد که استفاده آن در زمینههای دانش آموز محور نمودن فرایند تدریس، یاد گیری انفرادی و آموزش چگونگی یادگیری است؛ به عبارت دیگر فاوا میتواند با فراهم نمودن محتواهای متفاوت و متنوع و ارائه اشکال و جداول و نمودارهای مختلف، به معلمان در استفاده از روشهای تدریس متناسب با عالیق، توانایی و سبکهای یادگیری شاگردان کمک نماید. این یافته با نتایج پژوهشxad های ویالنوا )1997 )هولزبرگ،کارلاس )1997،به نقل از عطاران، حسینی نژاد و کرمی،1383 )و حاجی قاسمی )1385 )همسوست. این پژوهش همچنین در زمینه جایگاه و کاربرد فاوا در فرایند ارزشیابی نشان داد که فاوا در عنصر برنامه درسی دوره ابتدایی نیز کاربرد زیادی دارد. چنانكه در قسمت مبانی نظری تحقیق نیز اشاره شد، برای ارزشیابی برنامه جامعی مورد نیاز است و نمیتوان فقط با یک روش و یا یک عامل یعنی پیشرفت تحصیلی به ارزشیابی پرداخت؛ لذا آخرین یافته تحقیق روشن میxad سازد که فاوا در تنوع بخشی و استفاده از انواع ارزشیابیxad ها )فردی، گروهی،خود ارزشیابی(، تجزیه و تحلیل نتایج ارزشیابی ، مقایسه نتایج ارزشیابی دانشxad آموزان یک مدرسه با سایر مدارس، مقایسه نتایج ارزشیابی انجام شده در زمانxad های مختلف و استفاده از روشهای ارزشیابیِ متناسب با تواناییهای یادگیرندگان و اهداف و محتوای پیشبینی شده، کاربرد زیادی دارد. ir.SID.www SID of Archive جایگاه و کاربرد فناوری اطالعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی 51 یافتهxad های این تحقیق نشان داد که فاوا در هریک از عناصر اصلی برنامه درسی یعنی هدف، محتوا، روش و ارزشیابی کاربرد زیادی دارد و این موضوع از سوی صاحبنظران برنامهxad ریزی ّمان مقطع ابتدایی مورد تأیید قرار گرفته است. همچنین درسی و تکنولوژی آموزشی و معل میتوان نتیجه گرفت که استفاده از فاوا یکی از ضرورتxad های علمی در حوزه برنامه درسی است. بین وسعت کاربرد فاوا در هرکدام از اجزای برنامه درسی و این عامل مهم رابطهای عمیق برقرار است وشناخت این رابطه، مستلزم تأمل بیشتری است. یکی از رابطهxad ها کاربرد فاواست ولی رابطه عمیقتر، منبع بودن فاواست. میتوان فاوا را به عنوان یک عامل و منبع قوی در نظر گرفت که در طراحی هدف، محتوا، روش و ارزشیابی، تأثیری قوی و جهت دهنده دارد. به عبارت دیگر سؤال این است که چگونه میتوان در تحقق هدفxad های برنامه درسی خاص، از فاوا یاری گرفت. یافتهxad های مقاله حاضر پاسخ این سؤال را داد و معلوم شد که استفاده از فاوا در تسهیل و تسریع تحقق هدفxad ها و اثر بخشی محتوا و روش، فرایند ارزشیابی بسیار مؤثری است. ولی موضوع دیگری که میتوان طرح و بررسی نمود این است که هدفxad های مبتنی بر فاوا و محتوا، روش و فرایند ارزشیابی متناسب با آن هدف ها چگونه هستند؟ پاسخ به این سؤال افق جدیدی در طراحی برنامه درسی به وجود خواهد آورد . پژوهشxad های بنیادیxad تری باید صورت گیرد تا پیچیدگیهای ارتباط برنامه درسی با فاوا را روشن سازد. منابع ١ــ امام جمعه کاشان، طیبه و مالیینژاد، اعظم.)1385 .)بررسی تطبیقی تلفیق فاوا در 19 ،بهار 1386 ،صص ٧٣ ــ٣١ .برنامه درسی چند کشور جهان و ارایه الگویی برای ایران. فصلنامه نوآوریهای آموزشی، شماره ٢ــ تقی پورظهیر، علی.)1386 .)برنامهxad ریزی درسی دوره ابتدایی )در دست چاپ توسط انتشارات آگاه(. ٣ــ حاجی قاسمی، قاسم.)1385 .)معرفی الگوی برنامه درسی دوره متوسطه با رویکرد استفاده از فناوری اطالعات و ارتباطات. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه عالمه طباطبایی تهران. ٤ــ خسروانی، مهوش.)1386 .)آشنایی و کاربرد رایانهxad های شخصی در دوره پیشدبستانی و نقش آن در پیشرفت تحصیلی دانشxad آموزان سال اول ابتدایی آموزش و پرورش منطقه یک شهر ir.SID.www SID of Archive 52 فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ 31 ،سال هشتم، پائیز 138٨ تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه عالمه طباطبایی تهران. علمی هند، شماره 6 ،پاییز1380 .٥u200au200aــ زارعی زوارکی، اسماعیل.)1380 .)مقالهی تکنولوژی اطالعات در هند، فصلنامه ٦u200au200aــ عطاران، محمد؛حسینی نژاد، غالمرضا و کرمی، زهره.)1383 .)آموزش علوم دوره ابتدایی مبتنی بر فناوری اطالعات. تهران: انتشارات محراب قلم. ٧ــ فتحی واجارگاه، کوروش.)1383 .)امکان سنجی مشارکت معلمان در فرایند سال1383 ،صص ٧٩ ــ٥٩ .برنامهxad ریزی درسی در نظام آموزش و پرورش ایران. فصلنامه نوآوریهای آموزشی، شماره 8 ، ٨ــ گودرزی، فریده.)1385.)بررسی تأثیر آموزش ضمن خدمت فناوری اطالعات و ارتباطات در مهارتxad های شغلی معلمان مقطع متوسطه استان لرستان. بررسی تأثیر آموزش ضمن خدمت فناوری اطالعات و ارتباطات در مهارتxad های شغلی معلمان مقطع متوسطه استان لرستان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه عالمه طباطبایی تهران. ٩ــ الولس،آرویل.)2003 .)نقش ICT در کالس درس. ترجمه منوچهر فضلیخانی و فرهاد فتحی نژاد.)1384 .)تهران: انتشارات ورای دانش. ١٠ــ محمدی، خسرو.)1384 .)بررسی تأثیر آموزش ضمن خدمت فناوری اطالعات و ارتباطات در دبیران مرد دوره متوسطه نظری منطقه ده تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه عالمه طباطبایی تهران. .science primary and ICT(.2003. )Wood Esing Nick and Williams John ــ1 .Falmerc Routledge :York New and London Teacher And Curriculum for Technology(. 2005.)Susan,Key Mc ــ2 Teacher Designing While Learn Educators Help To Software: Development CSA>ـ ...org.daneshyar.www://http. Inc, Industries EBSCO 2008. © Guides to ICT using:workload teaching). 2005.(R,Pinkington and. I ,Selwood ــ3 /org,eric.www://http. 719048 Ej, Review Education Eric. teach to tim release education ,challenges furter Meeting: education in Technology).1999.(c,Villanuevaــ4 .Thailand. Bangkok education on Conferece International ACEID. Unesco education/bangkok/org,unesco.www://http ir.SID.www