مقایسه ی آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات(ict) و آموزش های سنتی

اینجانب زبیر سعیدی دانشجوی رشته ی علوم تربیتی در این نوشتارسعی دارم تا با استفاده از مطالعات و تجربیات خود به بررسی و مقایسه ی آموزش الکترونیکی و فناورانه در مقابل آموزش های مغلم مدار و سنتی بپردازم.

تکنولوژی آموزشی در مفهوم ساده و مقدماتی به سخت افزارهایی مانند کامپیوتر، ائرهد، پروژکتور و سایر وسایل سمعی و بصری اطلاق می شود که معلمان در امر آموزش از آنها استفاده می کنند. ( اصطلاحات آموزش علوم و تکنولوژی یونسکو)

نیز تکنولوژی آموزشی را می توان کاربرد یافته های علمی درباره ی یادگیری و شرایط یادگیری تعریف کرد. ( مرکز عالی برنامه ای بریتانیا)

در روش های سنتی آموزش، معلم نقش منبع و توزیع کننده ی دانش و دانش آموزان در حالتی انفعالی نقش دریافت کننده و دخیره کننده ی اطلاعات را دارا هستند. البته این در صورتی است که از روش های فعال و دانش آموز محوری مانند پرسش و پاسخ، بارش مغزی، کار در گروه های کوچک و بزرگ و حل مسئله و ایفای نقش استفاده نشود.

در انتخاب روش های تدریس که یکی از این روش ها آموزش برمبنای فناوری و کابرد اطلاعات و ارتباطات می باشد؛ عناصر مختلفی را باید مد نظر قرار داشت از جمله اهداف درس، ویژگی فراگیران، امکانات و بستر آموزشی، زمان لازم برای تدریس و غیره.

آموزش های الکترونیکی در کشور ما همواره با رشد قابل ملاحظه ای در باب امکانات و لوازم الکترونیکی روبرو بوده است، این درحالی است که باکمبود معلمان فناور مواجه هستیم. حال با توجه به شرایط آموزشی فرهنگی منطقه ی آموزشی خود به ارزیابی و مقایسه ی این دو نوع آموزش می پردازیم.

آموزش های الکترونیکی مبتنی بر فناوری های روز، در انفرادی کردن یادگیری نقش به سزایی دارد حال آنکه در روش سنتی معلم محتوای معینی را با روش معینی برای تعدادی دانش آموز غیر همسان ارائه می دهد. یعنی پیش فر این نوع آموزش این است که همه ی دانش آموزان از سطح شناختی و هیجانی یکسانی برخوردارند. در صورتی که مدارس ما بیش از پیش به تکنولوژی های روز نزدیک تر شده و معلمان ما هم به روز تر شوند، آموزش تنها منحصر به محیط فیزیکی کلاس درس نخواهد شد. این بدان معناست که محدودیت مکانی و زمانی مابین یادگیرنده و یاددهنده از بین خواهد رفت. این مهم در کاهش استرس دانش آموزان و افزایش اعتماد به نفس آنان تاثیر خواهد داشت زیرا فرصت بیشتری برای ابراز وجود خود به شیوه شخصی خواهند داشت اما از طرفی پرورش مهارت ها اجتماعی، مشارکت و همکاری، ارتباطات و تعاملات میان فردی، بازخورد های زنده و پویا، مهارت های دست ورزی، فعالیت های بدنی و به میزان قابل ملاحظه ای بعد مهارتی و نگرشی از یادگیری؛ با اخلال روبرو خواد شد.

در نوع آموزشی که ما در کلاس فناوری ارتباطات و اطلاعات با آن مواجه شدیم، بدون استرس و با احساس در مرکزیت قرار داشتن و با استفاده از حواس بصری و سمعی خود به یادگیری آن موضوع پرداختیم. سوالاتی که در پایان هر بخش قرار داشته شده بود، زمینه را برای فعالیت هرچه بیشتر ما فراهم می کرد. این درحالی بود که اگر از پاسخ دادن به سوالات عاجز بودیم، به راحتی می توانستیم به قسمت ها و مراحل قبلی برگشته و با مرور دوباره ی مطالب به آن سوالات پاسخ دهیم. اما در کلاس های درس شاید این امکان برای هرشخصی فراهم نباشد.

باتوجه به اینکه اکثر دانشجویان حاضر در کلاس، می توانستند با کامپیوتر کار کنند مشکلی در رابطه با این نوع آموزش وجود نداشت اما ممکن است در کلاس های ابتدایی تنها تعداد انگشت شماری از دانش آموزان بتوانند از کامپیوتر استفاده کنند که این می تواند یکی از نقاط ضعف آموزش های اکترونیکی باشد. همچنین نبود کامپیوتر و عدم دسترسی به اینترنت نیز از معضلات این نوع آموزش می باشد. مورد بعدی بحث تعاملات بود که ما با وجود استاد در سر کلاس مشکلی در این باره نداشتسم، در آموزش های الکرتونیکی هم درصئرت برخط بودن معلم می توان از این مورد چشم پوشی کرد. در فایلی که برای ما طراحی شده بود، انواع انیمیشن ها و نمودار ها علاوه بر جلب توجه و ایجاد انگیزه، به تسهیل یادگیری ما نیز می انجامید اما در کلاس های دیگر، جز تابلو و گاها وجود تصاویری در رابطه با موضوع درس، جذابیت وابزار ایجاد انگیزه ای برای ما وجود نخواهد داشت. مسئله ی مهم دیگر، بحث سرعت یادگیری و پیشروی در موضوع است که در آموزشی که مادیدیم این امکان بصورت اختصاصی برای هر کاربر وجود داشت در حالی که در کلاس های درس، آهنگ سرعت همه ی دانش آموزان باید با معلم همسان باشد. امکان تقلب در آموزش های الکترونیکی اندکی بیشتر از آموزش های سنتی است اما میزان یادگیری در محیط الکترونیکی در صورت طراحی هوشمندانه محتوا می تواند عمیق تر، آسان تر و شخصی تر باشد.

اشکال بسیار عمده ی آموزش های الکترونیکی، بحث نبود قابلیت های مناسب در رابطه با بحث مهارت آموزی و تغییر نگرش هاست. مهارت آموزس مستلزم دست ورزی و فعالیت خود دانش آموز است درحالی که ما فقط مطالبی را منتهی این بار پر رنگ و لعاب تر دریافت می کردیم و نیز حیطه ی نگرشی مستلزم کنش و واکنش و ارتباط دو سویه ی فراگیر و یاددهنده می باشد که بار عاطفی موجود در آن، آموزش الکترونیکی را با خلا مواجهه می کند.

در کل استفاده از روش های فناورانه( ICT) می تواند به عنوان مکمل در کنار سایر روش ها برای موضوعات مخصوص، در مواقع بخصوص و با اهداف بخصوص مورد استفاده قرار گیرد در غیر اینصورت در کنار بازدهی کوتاه مدت خود، نتیجه ای جز غلبه ی زندگی ماشینیزم بر انسان و انفعال بیش از پیش وی در دراز مدت نخواهد داشت.